Hlzweiler.IndependentWWW.dl.png
   
2.png
   
von-Huelzweiler.de.Saarland.dl.png
   

noch ebbes

Stern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktiv

Weihnachdszeid

(Heinz Bernard)

Endlich woòòred dann soweid: Grischdaach wòòa vòòa da Diija. Ed giffd kään Feschd wie dad Weinachdsfeschd, dad woo vann seinem Uuaschbrung aan bis uff sein heidich Form sovill Ännarung´n medg´mach had. Dea Brauch, daß ma sich g´jenseidich b´schengd, gedd bis in d´ Reemazeid z`rigg.  Im alden Room had ma sich am eeaschden Daach im nauen Jòòa g´jenseidich b´schengd. Weil ganz friija Grischdaach am 1. Januaa g´feijadd wòòad iss, had d´ Kirch den alden Brauch iwwaholl. Im 4. Jòòahunnad is dann da 25. Dezemba feschdg´leed wòòad, un die aldd Braich sinn med riwwagang. Awwa nidd so wie haud. Weihnachden wòòa friija enn ganz b´scheidenes Feschd, had awwa nidd nua  zween Feschdaa, nää, ed had g´naau 12 Da gedauadd. In den 12 „Rauh- òrra häälich Naaden“ harred vill Braich un Orag´lbraich ginn, die neischd mem Grischdendum s´ duun hann, villmee in da keltisch – germanischen Naduuareligion ihren Uuaschbrungg hann. Dòòzuu g´heeren ach die „Barbarzweijen“.

Am 21. Dezemba, am Thomasdaach, bei den ald Germaanen wòòared d` Winndasunenwenn òrra ed Juulfeschd, dad wòòa da kirz:schd Daach un d´ längschd Naad im Jòòa,  dòò had ma ed „Ziwwelsorag´l“ geworf. Enn 6 – schaalich Ziwwel iss in da Midd durchg´schnied wòòad. Uff die 12 halfrunda Dääla – fòòa jeden Moond ään Dääl - , had ma aus da Hee vann drei Handbrääd iwwa da Ziwwel groff Salz g´schdraaud. Dad iss nadierlich nidd gleichmäßich g´fall, un weil Salz Wassa ziehd, hann sich vaschieden digg Drobben g´billd. Die Ziwwelsring med den diggschden Drobben wòòaren d´ Rejenmäänd im nägschden Jòòa, manchmòòl gudd, manchmòòl schlechd. Ma had g´zeeld: Janua, Februa, Määaz, Godd sei Dang:g, dòò griema Reen, Abril, Mai, Juni, Juli, - oo legg, deen härren ma nidd g´brauchd, usw.

Fòòa die Jung´n wòòarenn annara Brauch inndresand, ma wolld d´ längschd Naad ingnorieren un uffpassen, daß d´ bees Gääschda neischd aanrichden. Ma had ääfach durchg´feijad bis in d´ Moijen.

In dea Zeid vann St. Thomas bis Dreikinnich, also in den 12 häälichen Naaden wòòa da Froondinnschd ausg´sedsd. Kääna durfd d´ Schollden inndreiwen, ganz aarem Leid sinn d´ Schollden soga g´schdrich wòòad. Ed iss nua dad allanoodwennischd g´schaffd wòòad. Sogaa ed Schbinnraad had im Egg´n g´stann. In den 12 Raunnaaden iss da Wodaan, bei uus wòòared da Maldix, med seina wilden Jachd iwwad Land g´feechd. Fòòa d´ Hexen un d´ Deiwel vamm Schorschden s´ vajään, had ma d´ Oowen in da Kich gudd g´schijad un ab un zu enn feichden Holzgloowen ind Feija g´leed, daß digga Qwalm ausem Schorschden kumm iss.

Ed Weihnachdsfeschd sellwa had sich noch bis ung´fääa 1870 um Land uff d´ häälijen Oowend b´schrängd. Ed had schunn Nòòmiddes aang´fong:g med Essen un Dring´n. Ebbes ganz b´sonnaschd wòòa awwa, dass an dem Daach d´ Maad, d´ Gnechden un d´ Daaleena med am Disch bei da Bauaschfamill essen durfden.Wenn am häälijen Òòwend enn Bedla an d´ Diija g´globbd had, sein Vadaunsa g´beed un d´ Seejen uff dad Haus g´fleed had, dann durfda sich aach an d´ Disch sidsen un kunnd sogaa im Schdall schlòòfen.

D´ häälich Naad had dòòmòòls als b´sonnaschd gliggsbring´nd g´goll. In vill Aanschauung´n vann d´ Leid un in den vill g´häämnisvoll Handlung´n iss da Awwaglaawen ganz deidlich s´ schbieren.

So sollen zum Beischbill die Kinna, die woo in da häälich Naad uff d´ Weld kumm sinn vill mee g´sinn hann wie die annan. Die määschd Leid sinn dòòmòòls noch ihr Wassa an d´ Burren hollen gang, un wea in dea Naad als Eeaschded òrra als Eeaschda Wassa am Burren gedrung:g had, dea horred ganz Jòòa beim Wassahollen ed Vòòarechd. Dea Baua, dea woo als eeaschda sein Vieh am Burren gedrängd hòdd, dea soll im näggschden Jòòa ed schennschd Vieh im Schdall hann. Wea in da Grischdnaad enn Binndel Gleehau:u vòòa d´ Diija g´leed had, woo ed Grischdkinndchin langsgehn mußd, uned dann am nägschden Moijn em Vieh vafiidad had, dea kunnd im nägschden Jòòa frischen, griinnen Glee vafiidan, òhne Angschd s´ hann, dassed Vieh pänzich wijad. Die ään groß Garf  med digg´n vollen Äären , die woo beim Dreschen uff Seid g´schdelld wòòad iss, die iss in da häälich Naad uwed Feld òrra in d´ Gaaden g´schdelld wòòad fòòa d´ Vijell. Die sinn dann im nägschden Jòòa aus Dang:g vann dem Baua seinen Feldan wechblief. Wemma aus dem Schdroo, med dem woo ma in da häälich Naad ed Vieh g´schdraaud hòdd, Hiinanischda g´baud had , dann hann d´ Hiina nidd in freem Nischda g´leed.

Da Hejepungd vann  da religieesen Weinachdsfeija wòòa d´ Grischdmedd midden in da Naad. D´ ganz Famill, Groß un Glään, Ald un Jung, bis uff die Alden, die woo nimme richdich gehn kunden, un die woo die Allaglänschden, die woo noch nidd richdich gehn kunden, hann mißden hiiden, sinn in d´ Kirch gang. Mija Kinna sinn aus d´ Bedda g´holl wòòad un d´ Mamma had uus digg vamuumd, weiled draußen eisich wòòa. Da Pabba hadde Schdalllanda g´holl, had fòòa uus enn Päädchin durch d´ hohen Schnee gedrammbelld, un mija sinn in ääna Reih im Gänseschridd hinnannanna nòòg´tabbd. Wie ma in d´ Kirch kumm sinn, wòòa s´ schunn gerammeld voll. Dad wòòa gudd so, dòò had Ääna den Annan warm gedriggd. D´ Kirch wòòa jo nidd g´heidsd wie haud. Die woo daledschd kumm sinn hann misden draußen schden bleiwen in da biddalich Käld. Ed wòòa schdoggdung´l bis d´ Messdiinna rinnkumm sinn, jeeda enn Kerz in da Hand. Da Kischda harren Lidd aang´schdimmd un all hann s´ dann medg´sung. In da Källd iss aus jedem Maul Qwalm rauskumm. Da Hääa had dann vann Grischdi G´buuad g´bredichd, d´ Leid sinn kommizieren gang un nòòm Seejen simma dann hem.

Die Alden hann dann weida g´feijad wie s´ Middachs aang´fong:g hòrren bis in d´ Moijn. D´ Kinna hann nòmmòòl misden ind Bed. Zu dea Zeid harred noch gaanneischd g´schengd ginn. Ejaschd vill schbääda, wie d´ Medden nimme midden in da Naad wòòaren, wie s´ Moijns in Allaherrgoddsfrii wòòaren, dòò issed Grischdkinndchin aach Moijns kumm. D´ ganz Naad kunnd ma nidd richdich schlòòfen, ma wòòa vill s´ uffgereechd. Wemma dann geruuf wòòad sinn fòòa in d´ Medden s´ gehn, durfden ma nidd in d´ Schduff luun, sundchd kunded passieren, dassed Grischdkinndchin nòmmòòl alles medg´holl had. S´ eeaschd hamma missden in d´ Kirch gehn, danòò harred dann d´ G´scheng:ga ginn.

Dad med den Meden iss soon Sach: s´ easchd wòòaren s´ midden in da Naad, dann Friihmoijns un haud Òòwens. G´naau so issed med da B´scheerung, haud isse schunn am häälijen Òòwend. Dad med dem Grischbaam bei uus in jedem Haus iss eeaschd gnabb 100 Jòòa alld. Dea Brauch soll ausem Elsaß kummen, woo zum eeaschden Mool 1526 in ääna Uuakunn in Schledschdad vann sòòm Baam d´ Red iss. 200 Jòòa schbääda heead ma dann vann soom Baam med Lichdan draan, un nòmmòòl 150 Jòòa schbääda finnd Mann dann aach bei uus, un a g´head ach haud noch in faschd jedem Haus zum häälijen Òòwend.

Stern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktiv

Uus Schwein wijadd g´schlachd

(Heinz Bernard)

Friija hòdd jeeda, ach wenna kään Baua wòòa, ään òrra zwaaij Schwein im Schdall.

Ma wòòa jò Selbschdvasòrrja. Med Luschd un Lieb iß soon Schwein uffg´zoo wòòad, un wenned so iwwa d´ Daumen g´peild jeeden Daach enn Pund zug´holl had, dann wòòa d´ Mammen schdollz un s´fridden. Weehe wenn ennd dann mòòl grang:g wòòad iß, dann wòòared ganz Haus in Uffrua: „Wadd sollen ma nuua machen? Ed wääjad doch nidd kabudd gehn!.“ Da Schoon Hannes, da Schmidd, iß geruuf wòòad. Dea hòdd Aanung vamm Viih, dea wòòa weid un brääd b´kand als Viihdoggda. Dea had g´saad wadd ma machen sollen, un ed had määschdens g´glabbd, dad Schdigg Viih iß nòmmòòl g´sund wòòad, Godd sei Dang:g.

Bei soom aarmen Berchman wòòared schwääja enn Schwein groß s´ziehn. Ma hòòd jo nidd d´ Grummbann un Glei wien Baua. Wenn d´ Grummbann ausgedòòn wòòad sinn, dann sinn die aarem Leid hinnennòò gang un hann dann ach määschdens noch enn Korf voll Gliggadden uffgeròff. Wemma dad enn paa Daa so g´mach had, dann harred sich renndijadd. Ed Schweinsfressen iß enn bißchin maschdija wòòad.

Hinnen um Oowen had imma enn Allminjumschussel med waarmem Wassa g´schdann. Dòòdrinn iß Moijns, Middes un Oowenns ed G´schirr mem Uffweschlumben uffgeweschd wòòad, un wenn dann enn scheena fedija Rand an da Schussel wòòa, dann issed Uffweschawassa in d´ Schweinsbidd g´schudd wòòad, un ma harred uffg´hoof, bissed Schweinsfressen g´kochd wòòad iß. Grummbascheelen, Gliggaddchesgrummbann, Abfell vamm Disch un enn Haafel Glei sinn mem Schusselwassa g´kochd wòòad un als Sauff em Schwein in d´ Droch g´schudd wòòad. Wemadd dann enn Jòòa lang g´mäschd hòdd un ed schlachddreif wòòa, dann wòòa ma schdolz wien Oskaa.

Fòòa s´ schlachden had ma jo mißden waaden biß zua kald Jòòreszeid, so zwischen Allahäälijen un da Faschdenzeid, ma hòdd jò känn Kiilschrang:g òrra G´frijadruu. Scheen wòòared, wemma schunn vòòa Määadesdaach schlachden kunnd, dann hòdd ma ebbes an da Kirff um Disch.

Da easchd Froschd iß iwwa Naad kumm, ed wòòa richdich kald, ed kunnd loßgehn. Em Jungman Pidd, em Vòòaschdeja, dea woo schunn imma bei uus g´schlachd had – anna Leid hann d´ Schnuuasch Hannes g´holl, d´ Hird – iß B´schääd g´saad wòòad. Am Oowend vòòahääja iß da Pabben mem Schubkarren d´ holzenen Muul holleng´faa. D´ schwääja Aggsd, drei, vieja vaschiedena Messan am Ledagirrdel, enn Weds:schdään un da Borschdenschaawa, dea woo ausg´sinn had wien Glogg mem Hòòg´n owwendraan, alles had in da Muul g´lee. Am näggschden Moijn hòdd d´ Mamma schunn ganz frii d´ Weschkessel aang`fong:g un dad Wassa zum Kochen braad, un um Oowen in da Kich hann aach noch edlich Dibba voll Wassa g`kochd. Wie da Pidd kumm iß, dòò had schunn alles paraad g´schdann. A had d´ Gummischdiwweln un sein weiß Schirz aangedòòn, den Ledagirrdel med dem holzenen Kecha, in dem woo die Messan g´schdoch hann, um d´ Bauch g´bunn un die schwääja Aggsd in den Hand g´holl. Wie d´ Mamma d´ Schdalldija uffg´mach had, dòò had dad Schwein im hinnaschden Egg´n g´schdann un had s´ med ijaren Knobbaauen aang´luud als wenned saan wolld: „Wadd willen dija med mija machen?“ Da Pidd had sich neewen d´ Schdalldiija g´schdelld, daß die Sau enn nidd g´sinn solld. Da Pabben un da Grooßpabben sinn in d´ Schdall un hann med alla Machd vasuuchd, dad Schwein ausem Schdall s´ drigg´n. S´ hanned an d´ Ooren un am Schwanz g´holl, hann g´zerrd un gedriggd, hannem an dad ling:gs Bään enn Schdrang:g g´bunn un med Leibesgräffden g´zoo. S´ hann Bluud g´schwidsd biß s´ da Schdigg Viih ausem Schdall hòrren. Weil ed iwwaräämmòòl abhaauen wolld, hann s´ s´zwedda am Schdrang:g g´zoo, un jee meea s´ z´rigg g´zoo hann, desdo schdärga had sich dad dumm Schwein med hochg´schdreggdem Kobb nòò vòòa g´schdreggd un had g´gwiedschd un g´schraaijd. G´naau dòò druff had da Pidd gewaad. Mem Haus vann da Aggsd harrad g´naau an dea Schdell zwischen d´ Aauen uff da Schdija gedroff. Ed had noch äämòòl g´schraaijd un iß dann wien nassa Sagg rimmg´fall. Med seinem Messa had da Pidd soford in d´ Halsschlachòòda g´schdoch un dann dad Messa in da Wun gedrääd, daß s´ nidd soll zuugehn. D´ Mamma had schnell die flach Schussel innag´hall fòòa  dad Bluud uffs´fäng´n. Da Pidd had abweggselnd sein Gnie in d´ Seid vamm Schwein gedriggd un dann med dem Vorralaaf g´bumbd. Wenn die Schussel med Bluud halwa voll wòòa, iß s´ in den weiß emalijaden Ääma ausg´schudd wòòad, un d´ Großmammen had feschde gerijad daß dad Bluud nidd gerinnen solld, sunschd härren sed nimme brauchen kinnden fòòa d´ Bluudwurschd. Zwen Männa hann in dea Zeid d´ Muul meda schdarg Ked drinn neewen ed Schwein uff d´ Seid g´leed, un s´ viejada hann s´ dad Wudds ringewenzeld un dann d´ Muul richdich g´schdelld. Äämaweis iß kochendheiß Wassa iwwad Schwein g´schudd wòòad, un da Pidd had sich bräädbäänich iwwa d´ Muul g´schdelld, die Ked an d´ Griffen g´holl un s´ riwwa un niwwa, nòò hinnen un nòò vòòa g´zoo un so schunn enn grooß Dääl vann d´ Borschden abgerief. Dann had da Pidd med dem glogg´nfermijen Schaawa die Borschden woo noch iwwrich wòòaren abg´schaafd. Iwwa die woo wirraschbensdich wòòaren iß imma nòmmòòl heiß Wassa g´schudd wòòad. Dann hann s´ nòmmòòl zu viejada dad Dieja uff enn Disch g´hoof un sein Gewichd abg´schädsd. „So zwoo unen half bis drei Zendna wääred hann“, saad da Pabben. Da Pidd had ennd vann seinen Messan am Weds:schdään abg´zoo un dann dad Schwein rasiejadd, haubdsächlich an den Schdellen woo a vòòahääja med seinem Schaawa nidd hinnkumm iß, am Kobb un in d´ Haudfalden. Med dem Hòòg´n am Schaawa harra dann d´ Glòòwen vann d´ Fiiß abg´zoo. Dann issed med den freig´leeden Seenen an d´ Hinnabään am Sillscheid feschdg´hòògd, an da Lääda ing´hong:g  un med da Lääda an da Hauswand hochgewuchd wòòad. Jedsd harred med brääd g´schbräädsden Hinnabään lòò g´hong:g. In dea Zeid woo da Pidd sein Messan nòmmòòl gewedsd had, had d´ Mammen den großen Weschkorf , dea woo mem weißen Leinduuch aus ijarem Innarogg ausg´leed wòòa, g´naau innadd Schwein g´schoof. Da Pidd had sein Messa am Schwännzchin aang´sedsd un med ääm ennzijen Schbnidd bis an d´ Kobb runnag´zoo. Enn Schbeggschichd so brääd wie vieja Fingan iß rechds un ling:gs zum Vòòaschein kumm, un nòò un nòò sinn d´ Gedärm rausg´gwoll. Daejaschd da Dinndarm, dea had gaa kään Enn g´holl, da Maan, da Diggdarm med seinen Rundung´n un Fallden, d´ Blòòs med den villen Äädachan, d´ dung:g´lbraun Lewwa, die zwoo Niejacha, die schwammijen Lung´nfliijel un ed Herz. Alles iß in d´ Korf g´blumsd un had in dea Källd gedämmbd. Dann had da Pidd d´ Lewwa g´holl un ganz vòòasichdich d´ Gall rausg´schnied. Wenna die valäddsd hädd, dann härra kinnden d´ ganz Lewwa wechschmeißen, un die hòdd ma jo noodwenndich g´brauchd vòòa d´ Lewwawurschd s´ machen. D´ Blòòs harra rausg´schnied, lääja gedriggd, mem Schdroohalm uffg´blòòsd, zug´bunn un fòòa s´ drugg´n uffg´hong:g. Nòòdem ed G´ling med kaldem Wassa gudd abg´weschd wòòad iß, issed an da Lääda neewen em Schwein uffg´hong:g wòòad. Da Medsgääja had mem Beil d´ Kobb g´schballd un da Mammen d´ Hieren ausem Hierenkaschden innen Schussel g´leed. Med vill Ziwweln g´bròòd giffd dad enn richdich Feschdessen. Danòò harra d´ Korf  mem Gedärm um großen Disch ausg´kibbd, mem Ääma Wassa gudd abg´schbiild, ed ledschd Enn, ed Loch abg´schnied unnem Hund hingeworf. D´ Nawwel med da Nawwelschnuua had da Pabben gleich wechg´hong:g. Die harra g´brauchd fòòared Wergzeich, d´ See usw. s´ schmääaren. Dann harra d´ Därm Schdigg fòòa Schdigg sauwag´mach. Dad wòòa villeichd enn G´schdanng:g.

In dea Zeid wòòa ach schunn da Flääschb´schaua dòò, harred Flääsch innasuchd un d´ Schdembel uff d´ Sau gedriggd. Nòòdem da Pidd enn paa Schdigga Flääsch fòòa gleich s´ kochen abg´schnied hòdd, wòòra fòòa haud med seina Ääawed ferdich.

Dad Schwein had jò mißden ään òrra zween Daa abhäng´n. Ed Ammei uned Biwwi hann sich med d´ Därm valuschdiejad. Die hann mißden gudd durchg´schbiild wiejaren. Dòò hòrren s´ d´ ganzen Middach s´ duun. D´ Mamma had in dea Zeid ed Middachessen g´mach.: Wellflääsch, Sauankabbes un Grummbapirree. Jeeda kunnd so vill Flääsch essen wija g´paggd had, nidd wie sunschd, woo jeeda sein Gwandum hing´meßd gried had.

Am näggschden Daach wòòa da Pidd beizeiden dòò. Ed wòòa iwwa Naad saukald, sodassa haud schunn ed Schwein ausenannaschneiden un d´ Wurschd machen kunnd. A hòdd mee s´ duun wie Gischda. Da Kobb iß abgedrennd un d´ Vòrrasching´n, d´ Bauchlabben, d´ Seidenschdigga, d´ Kuddledenschdigga un d´ Hinnasching´n rausg´schnied wòòad. Dad Flääsch woo in d´ Wurschd kumm iß, dad iß gleich in dea Flääschbrii vamm Wellflääsch vann Gischda g´kochd wòòad. Die feddich Dääla med da Schwaad draan sinn in glään Schdigga g´schnied wòòad, fòòa s´ dann als Griiwen in d´ Bluudwurschd s´ machen. Ään Kuddledenschdigg iß beiseid g´leed wòòad fòòa als Frischflääsch s´ vaduun. Dad anna Flääsch iß dann in d´ Sollba kumm. Im Kella had die grooß Sollbabidd g´schdann, in die wo d´ Sching´n, also die grooß Schdigga, die woo am längschden hann mißden lein, dainnaschd kumm sinn. Die glänna Schdigga, Bauchlabben un Kuddleden usw. hann owwendruff g´lee, die hann jo mißden greifba sinn. Ed wòòaren Kunschd, fòòa d´ richdich Pordzion Salz s´ vawennen. G´naau so wichdich wòòared, d´ richdijen Zeidpungd s´ vawidschen, wann dad Flääsch had mißden ausem Sollba. Had da Sching´n s´lang g´lee, dann wòòara s´ scharf un had beim Raauchen ed Salz nòmmòòl rausgedriggd. Soon weiß Schichd wòòa dann um Sching´n. Ma harren schunn mißden lang kochen, daß man iwwahaubd noch essen kunnd. Harra nidd lang g´nuch g´lee, dann wòòara lebbsch un had sich nòòm Aanschnidd nimme gudd g´hall. Ma had ach mißden uffpassen, daß da Sollba nidd iwwagang iß. Jeeden Daach iß nòòg´luud un imma nòmmòòl d´ Brii iwwadd Flääsch g´schebbd wòòad. Schbäädannaus wòòared dann leichda, ed Flääsch un d´ Wurschd iwwa länga Zeid uffs´heewen. Ma had alles in Gläsa òrra in Doosen ing`kochd. Manchmòòl had soon Glaas g´bruusd òrra enn Doos had gedrief un ma kunnd s´ graad wechwerfen. D´ Doosen kunnd ma imma nòmmòòl vawennen, da Rand iß abg´schnied un enn naua Degg´l druffg´mach wòòad. So sinn die Doosen med da Zeid imma glänna wòòad. Dad Abschneiden un Zudegg´ln kunnd ma nidd sellwa machen. Ma sinn bei Burjasch Hannes im Laudraweech g´faa, dea hòdd soon Schbeziaalmaschin. D´ Doosen un Gläsa kunnd ma faschd enn ganz Jòòa uffheewen, wemma s´ nidd vòòahääja geß had.

Jeds issed and Vawurschdeln gang. Dòòfòòa had ma Flääsch, Flääschbrii, Innareien, Salz, Gewirza un Ziwweln g´brauchd. Dad Rezebbd had da Medsgääja nidd varòòd. Alles had mißden glään g´schnied wijaren. Schbäädannaus had ma ääfach alles durch d´ Flääschwolff gedrääd. Mem grooßen Drichda iß da ferdich Wurschdbrei in d´ Därm ing´filld, abg´bun, zu Ring´ln s´sammeng´bun un dann in d´ Kessel gewòrf wòòad. Ääna had mißden dabei schdeen bleiwen un uffpassen, dassed Wassa graad imma nuua g´kecheld hòdd. Ab un zu iß mòòl enn Wirschdchin g´bladsd. Dad wòòa ach gudd so fòòa d´ Wurschdsubb. Ed soll kääna Saan: „Ed luun mee Aauen rinn wie raus.“ Nòòm Kochen hann die Wirschdcha mißden auskiilen. S´ sinn uff lang:g Schdang uffgereid un in d´ kalld Lufd uffg´hong:g wòòad. Außan Paa, die woo ma in den näggschden Daa gleich geß hòdd, sinn die annan zween Daa ind Raauch:haus kumm un leichd aangeraauchd wòòad. D´ Wurschd-haud iß dòòdurch drugg´n wòòad un die Hausmacha hann sich länga g´hall. D´ Sching´n hann nadijalich vill länga im Rauch g´hong:g. Dad Rauchen wóòa wie dad Sollban enn glään Kundschdigg. Ma had mißden uffpassen, daß ausem Feijachin richdija Gewalm wijad, daß ed imma nuua gluusd un nidd brennd un daß d´ Gluud nidd ausgedd. Geraauchd had ma med Seemeel, am beschden aus Buuchenholz. Enn Raauchheis:chin harred in jeedem Haus ginn, in dem woo g´schlachd wòòad iß. Nòòm Wurschdmachen hòdd da Medsgääja sein Ääjawed g´mach. D´ Fraauleid hann noch d´ Schmalz ausg´loß. Wenn da Schbegg richdich kald un feschd  wòòa issa in glään Wirfelcha g´schniid wòòad. Innem grooßen Dijel sinn s´ ausg´loß un dad Fed in d´ Schmalzdibba g´schudd wòòad. Die frisch gnusbrich Griiwen hann gudd g´schmaggd. Noch bessa wòòaren s´ awwa, wenn s´ im Schmalz drinnblief sinn un als Griewenschmalz um Brood geß wòòad sinn.

Soon Schlachd:daach wòòa schunn enn fein Sach. D´ Mammen kunnd nòmmòòl ruuich schlòòfen. Ed wòòa ebbes im Haus fòòa uff d´ Disch. „Godd sei Dang:g.“              

Stern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktiv

Uus kirff

(Heinz Bernard)

Uus Kirff un Maria Himmelfaad lein jo ganz dichd beisammen. Friija wòòa jo d´ Kirff in manch Därfa eijendlich soon Aad Erndedang:gfeschd. Ed Fuuda un d´ Fruchd wòòaren ingedòòn, enn groß Dääl fan da Ääjawed wòòa g´schaffd, also Grund g´nuch fòòa s´ feijan.

In da Kirch hòdd ma enn großen Erndegranz, fòòa d´ Wirdschafden harren Kirwenschdraus g´hong. So lang wie Helzwella un Schwaazenholz zum Glooschda in Laudan g´heead hann, hann jo die Schwaazenholsa Wään voll Maaijen nòò Helzwella dranspordiejaren missden, daß mija kunden d´ Buuden uffschleen. Wie dann 1791 ed Glooschda uffg´leesd wòòad iss, had die Sach uffg´heead. Ma hann missden d´ Maaijen sellwa hollen faaren, un dòò-raus had sich ed Kirwenabhollen endwiggeld. Mem läären Läädawaan sinn s´ in d´ Wald, hann d´ Waan g´schmiggd un sinn dann z´rigg ind Dorf. S´ wòòaren d´ Kirff hollen. Nadiejalich had ach um Waan enn Fäs:chin Bieja g´lee un Ääna mem Gwedschkaschden had g´schbilld, un aandauand hann s´ geruuf:

„ Weem iß d´ Kirff?“ un die Leid an da Schdròòß hann g´schraaijd: „ Uus!“ Jedvòòarääna had gewuschd wooa draan iß, weem d´ Kirff g´hejadd. Wenn sich ääna vann den Freemen nidd dòòdraan g´hall had, dann harra sein Gnebb griid, un ma harrem d´Schlobb abg´schnied.  Vamm Hanne hòdd ma noch neischd gewuschd.

Awwa g´feijadd had ma ach frija schunn, un dad s´guds, ma hòdd d´ ganz Fawandschafd vann iwwrall hääa ing´laad. Dòòfòòa had dann ach in den Daan vòòa da Kirff ed ganz Haus um Kobb g´schdann, ed had jo missden alles picobello sinn, wenn die G´sibbschafd kumm iss. Ed iss g´schuuad, g´baggd un g´brudschdelld wòòad. Sundachs wòòa d´ groß Sagramendsbression, bei dea jeeda dabei wòòa. Wea nidd, dea hòdd ach neischd uff da Kirff s´ suchen. D´ Buden un d´ Reibaannen hann midden im Dorf g´schdann, un in jeeda Wirdschafd un in jeedem Saal had Òòwens d´ Gei gang.

Kirffmäändach wòòa fòòa dieVareinen da hegschd Feijadaach im Jòòa. S´ allaeaschd wòòa mòòl um 9 Aua enn Amd fòòa die Lebenden un Vaschdorwenen vamm Berchmans- un Arbeidavarein. Dòò harred awwa noch nidd Äänen ginn, der wo d´ Zuch vamm Schdrausmads in d´ Kirch nidd medg´mach had. Bieja iss sowiesoo easchd g´zabbd wòòad, wenn d´ Mess aus wòòa, awwa dann issed g´laaf. Jeeda Varein iss med seinem ganzen Anhang in sein Vareinslokaal g´zoo woo dann enn Frischobbenkonzerd wòòa. Da Varein iss uffgedääld wòòad in drei Grubben, vann denen jeed seinen aaijenen Dirijenden hòdd. Jeed Grubb harren Flichdkooa, dea wo fòòa all gleich wòòa, un enn gewäälden Kooa g´sung. Dad wòòa wie um Wedschdreid, med Pungden un  Pokaal, dea woo awwa määschdens enn Flasch Schnabbs wòòa. Noom Sing´n iss dann ed Dischbudiejaren lossgang un am Biffe wòòaren s´ dann nòmmòòl all äänich. Eich kammich noch a:innan, wie an ääna Kirff enn Neejagwaded s´Gaschd wòòa, im Fragg un Zilinnda, pechschwarzen G´sichdan un Hänn, ed Jääjasch Biwwi hòdd uus g´schmingd. Middwuchs sinn noch enn Paa vann denen lòòrimm g´laaf, awwa nimme als Neeja, wienn Zebra hann s´ ausg´sinn. Dòò wòòa noch Schbass bei dea ganz Sach, ed Haubdgewichd had uff „Friihschobben“ g´lee un nidd uff Konzerd.

Ganz frija had ma ach noch als Volgsbeluschdijung enn Schubbkarrenrennen g´mach. In jeedem Schubkarren hòrren Frosch g´sidsd, un denen hed ma missden nòmmòòl and Ziel z´rigg bring´n. Schdellen och dad mool fòòa; die holzenen Schubkarren, med Eisenräddan iwwa ung´teeaden Schdròòssen un dann noch enn Frosch drinn. Den Brauch wollden ma noom Grich nòmmòòl innfiejaren. Zwai òrra drei mool hammad g´schaffd, dann wòòa Schluß.

An Kirffdinnschdach wòòa dann noch enn Graam- un Viihmääg, haubsächlich wòòaren Kiih un Geißen uffgedriiw wòòad, awwa ach Schwein wòòaren dabei. Kiih un Geißen kamma jo am Schdrang:g fijaren, awwa dreif dau mòòl enn Schwein vann Schwalbach nòò Helzwella.  Weil dad soon Pallawa iss, had ma dòòraus aach enn B´luschdijung g´mach, enn Schweinsrennen. Dad had sich awwa aach nidd g´hall.

Dea enzich Brauch, dea wo sich noch g´hall had, issed Kirwenbabhollen un edd - b´graawen. Jeeda Varein had sein Kirff  b´graaf. Enn lang:ga Drauazuch iss ausem Dorf raus g´zoo, jeeda in Schwarz, d´ läären Geldbeidel am Riweea un enn blang´n Gnochen in da Hand. S´ hann g´jammad un g´brillad un dazwischen d´ Lidannei g´beed. Dann sinn d´ Gnochen un enn Buddel Brandwein vagraaf wòòad, als Breesem, daß ma neggschd Jòòa nòmmòòl ebbes s´ dring´n hann.

Ma hann med da glään Määadeskirff aang´fong:g un heeren med da groß Laurenzenkirff uff, un dad iss enn scheen Zaichen, mia Helzwellara feijan gää.  

Stern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktiv

Uus Grummbann

Teil1:

Wie ich lòò fòòa 14 Daa ung´fääja bei meinem Schbadziejagang annem Grummbaschdigg vobeigang sinn, s´wòòaren schunn ausg´- dòòn, dòò bin ich schdeen blief unn hann mich g´wunnad iwwa die vill Grummbann, die wo noch um Schdigg g´lee hann. Eich hann unwillkiirlich um 60 Jòòa z´rigg‚deng:gd, wie ma als Kinna die Grummbann reffen wòòaren, un wie ma vòòa jeed enzelnen fròòh wòòaren. 

Wadd härrema im un nòòm Griech òòne Grummbannn g´mach? Vahungadd wäären d´ määschden. Edd giffd doch kaum enn Essen bei uus òòne Grummbann. Doo kennen ma g´reeschbellden, g´gwellden, ing´demmbden, Salzwassagrumbann, Pirree orra Schdammbes, Hing- gelsgrummbann, Grumbaschabdsen, Grumbann unn Gneddeln, Grummbann unn Kabbes durjenanna, Grumbakichelcha, Schneebällja, Schaales un Dibbanlabbes, Grumbasalaad un Grumbasubb. Dadd sinn s´awwa noch nidd all. D´Grummbann sinn nòòm Brood ed Haubdnaarungsmiddel uff da ganz Weld. B´sonnaschd in den groß Hungaschneeden wòòa enn Leewen ohne Grummbann gaa nidd auss´deng:gen.

D´Grummbann wòòaren domòòls nòòm Griech Gold wäjad. Wie weid simma g´faah memm Faahrad, memm Ziehwäänchin orra Kinnawäänchen fòòa enn Sagg Grummbann imms´tauschen. Alles hamma g´tauschd, Beddwesch, Gewwel, Zigaredden, Sandaalen orra Taschen aus Bandgummi vann da Gruuf unn da Deiwel wääs wadd noch alles.

Urschbringlich schdammen die „Erdäbbel“ orra „Grundbiiren“ wie ma s´ ach noch nennd, aus Südamerika. Die schbanisch Soldaaden innam Kolumbus hann s´ als ejaschd Europääa g´sinn. S´hann awwa nidd g´wuschd fòòa wadd ma s´brauchen kann. S´hann s´meddbraad, weil s´so scheen Bliiden hann, weiß, rodblòò bis violedd, fòòa in d´Vòòagaaden s´schdellen. Ed hòdd iwwa 100 Jòòa g´dauadd, bis ma mòòl dahinna kumm is, daß ma die Gnollen essen kann. Um 1685 hann die ejaschd Arbeida vann da Völglinga Hidd, die wo aus Belgien kumm sinn, in ijaren Ruggsägg Grummbann meddbraad. Vann deja Zeid aan iss d´Grummba als Nahrungs- unn Fuddamiddel nimme wechs´deng:gen.

S´ machen enn Häädenääjawed bis ma s´ uff d´ Disch schdellen kann. Haud wijaren s´ medd da Maschin g´sedsd un medd da Maschin ausg´mach. Wie wòòa dad awwa ganz friija?

Weil d´Grummbann so werdvoll wòòaren, als daß ma s´in d´Borren schdichd als Sedsgrummban, hodd ma sich iwwaleed, wie ma s´vameeren kann. Ma hadd d´ Keimen inn d´Borren g´leed, nix wòòa.

Ma hadd d´Aauen med d´Keimen ausg´schdoch unn inn d´Bòrren g´leed, nix wòòa. Ma hadd die griin Äbbelcha, d´Frichd van d´Grummbann g´sammeld, g´druggd unn im Friijòòa d´Sòòmen g´sääd, nix wòòa. Edd is neischd annaschdes iwwrich blief als wie d´Grummbann selwa in d´Borren s´leen. Wenn die gläänen nid ausg´reichd hann, dann hadd ma ääfach en digg durchg´schnied unn medd da Schniddfläch in d´Borren g´leed.

Vann Hand sinn s‚g‚sedsd wòòad. Memm Seddsholz, so ung´fääja 25 cm lang:g, is da Abschdand abg´messd un dann ed Sedsloch g´mach wòòad. Dòòrinn sinn dann d´Grummbannn g´leed un zug´schdobbd wòòad. Awwa nidd s´ dief: „D´Grumm-bann mussen d´Gloggen lauden hearen“so had friija enn Schbrichword g´hääschd. Nòòn paa Wuchen sinn s‚ dann vann Hand medda Hagg g´haifeld wòòad.                   

Teil2:

Uus Leid hòrrend schunn bessa. Memm Bluch, deja woo nua ään Schaa hòdd un vann emm Pääjad òrra da Kuh g´zoo wòòad iss, issen Fuua g´zoo wòòad, in die wo d´ Fraauleid òrra d´ Kinna die Seds-grummbannn, ausg´suuchden, glään Grummbannn, im Abschdannd vann ung‚fääa 25 cm g´leed hann. Medd da näggschd Fuua sinn die dann zugedeggd wòòad, un so iss dad gang, bis dad Feld ferdich wòòa. Aarem Leid, orra dahemm im Gaaden sinn s´ vann Hand geleed wòòad. Medd da brääd Hagg issen Loch g´mach wòòad unn doorin sinn dann d´Grummbann geleed unn dann nommòòl zug´schdobbd wòòad. Drei vieja Wuchen schbääda, wenn sich edd Graud gewieß had, sinn s´ dann memm Haifelbluuch, orra je noo deem van Hand, g´haifeld wòòad. Wenn die Blanzen dann greeßa wòòaren, sinn s´ wie friija vann Hand g´haggd un dad Ungraud, haubdsächlich Schißmuus, rausgerobbd wòòad.  In deen ledschden Grichsjòòaren issed dann imma schlimma wòòad medd deen „Kadoffelkääfann“, den scheenen geelen Kewwadden med den zehn schwarzen Schdräämen uff d´Flidschen. Medd ijaren Leearann sinn d´Schòòlglassen s´ fäng:gen gang.

Wenn dann d´ Fruchd unn edd Grummed drinn wòòaren, wennd Grummbagraud geel un durr wòòa, dann issedd Midde Sebdemba  medd d´ Grummbann loßgang. D´ Haubdääawedd hòrren dòòdabei d´ Fraauleid unn d‚ Kinna, die woo Feriejen hòrren, exdra Grummbaferien.  Moijns in Allaherrgoddsfrie sinn so zeen, zwelff Leid medd ijaren Kerf voll Sägg zwischen sich unn d´ Grummbahagg um Buggel raus uwedd Feld. Jeeda hòdd zwoo òrra drei Reijen zugeweiß gried. Edd iß imma vann unnen nòò owwen ausg´dòòn wòòad, weil dad nidd so inn d´ Buggel gang iß. Ma had medd da zwoozingich Hagg, da Grumbahagg, hinna d´ Grumbaschdogg g´schlaa, medd ääna Hand d´ Schdrung:gen an d´ Hagg g´zoo unn dann alles s´sammen rausg´zoo. D´ Grummbannn had ma abg´-schiddeld unn edd Graud hinna sich geworf. D´ Grummbannn sellwa sinn uff d´ Schdrau geworff wòòad unn wenn s´ druggen wòòaren, määschdens vann d´ Kinnann, uffgeroff wòòad. Die hann s´  gleich in Kerrf sordierd,  die gläänen unn aang´schlaan fòòad Viih, dadd wòòaren d´Schweinsgrumbann, die middelschden fòòa Sedsgrumm-bannn unn die diggen fòòa s´ vakääfen òrra sellwa s´ essen. Dann sinn s´ inn d´ Sägg g´filld wòòad, die woo g´zaichd wòòad sinn. An die Sägg medd deen gläänen iß Schißmuß unn an die middelschden Grummbagraud g´bunn wòòad. In den Sägg òòhne ebbes wòòaren die Eßgrummbannn. Middes iß dann edd Käddchin memm Middagsessen kumm, Grumabsubb unn Gwedschenkuuchen òrra Erwesensubb medd Aanduddeln orram Schdigg Seidenflääsch noch vamm vòòarijen Jòòa.

Wenned Schdigg nidd alls´weid vann dahemm wòòa, dann iss ma ach schunn mòòl hemm gang fòa s´Middag s´essen.

Drods da schwääja Ääawedd hòrren d´ Leid vill Schbaß, unn ed iss g´ridschd wòòad uff Deiwel kumm raus. Middes um 4 Uua rimm iss dann d´Kaffepaus g´mach wòòad med Gwedschenkuchen unn Kaffe orra Brood, Käässchmääja, Budda, Wurschd unn Sching:gen medd Viez orra frischem Gwellwassa.   Dad iß daachelang so gang, unn imm ledschden Schdigg iß dann „da Ald“ òrra da „Hahn“ g´fong wòòad, dad wòòa da ledschd Grumbaschdogg. Dad kimmd vann dem germanischen Word „Jahn“, wadd so vill hääschd wie „die leddschd Rei“. Deja orra dadd wo d´Haahn g´fong:g had, deja hadd g´grääd unn jeeda hadd g´wuschd“ „Dadd Schdigg lòò härrema goddseidang:g.“

Teil3:

Jeenòòdem wea Friischichd hòdd, dea iß dann òòwens memm Waan raus ind Grumbaschdigg. Jedds wòòaren aanschdad d´ Läädann Dillen an d´ Seiden hochg´schdelld unn vòòa unn hinnen wòòa  enn Schiddsel,  daß da Waan ausg´sinn had wien Kaschden. Edd hòdd sich dad Jòòa lòò goddseidang:g rendiejad, edd hòdd zua rechden Zeid gereend unn d´ Grummbannn wòòaren digg unn sauwa. D´ Kiih hòòren gewalldich s´ ziehn fòòa deen schwäären Waan hemms´grien. Dòò had ann dem äänen Kellaloch enn Rudsch g´schdannn, iwwa die zueaschd die diggen inn d´ Kella g´schudd wòòad sinn. Dann iß die Rudsch ann dad anna Kellaloch g´schdelld wòòad, wo die glään Grummbannn hing´head hann. Medd dem allaledschden Grumbaschdogg iß da Hahn g´fong:g wòòad unn uff dem ledschden Waan sinn all Helfa hemmg´faa, hann g´grääd wien Haan, g´sung unn g´lachd unn dahemm iß enn glään bißchin g´feijadd wòòad. Die Fraauleid woo g´holf hòrren, hann fòòa jeeden Daach enn Sagg Grummbannn gried. Grummbannn wòòaren fòòa die arem Leid so vill wääjad wie baa Geld.

Fòòa uus Kinna hodd jedsd d´schenschd Ääjawed aangefong:g. Middes, wenned scheen druggen wòòa, simmia raus uwed Feld, hann ed Grummbagraud s´sammeng´draa uff enn Haufen un hanned aangeschdoch. Ma sinn iwwad ganz Schdigg gerannd unn horren imma Gligg, enn paa Grummbann hamma imma funn. Die sinn ind Feija kumma fòòa s´brooden. Wenned Feija abg´brannd wòòa hamma med schbids Schdeggen die schwarz vabrannden Grummbann uffgeschbiesd, hann die schwarz vakoolden Haud abg´mach unn die geel heißen Grummbann geß. Weja soon Grummba noch nidd geß hadd, deja wääs nidd, wie gudd s´schmaggen. Enn paa Daa schbääda iß dann dadd Schdigg rimmg´faa wòòad.

Da Hanne iß imm Winda, jeedesmòòl wenna Middachschichd hòdd, Dinnschdes- unn Freidesmoins friih inn d´ Schdad unn had Grumm-bannn, Kòòa unn Hawwa  vakääfd. Die rood Grummbannn wòòaren faschd dobbeld so deija wie die weißen, s´ hòrren awwa ach bessa g´schmaggd. Wenn dann edd Schdanndgeld vann 5 Silwagroschen unn edd Vazejageld abwòòren, dann hòrra määschdens so 20 Daala vadiend. Dòòdavaan harra dann edd Noodwenndischd, määschdens woòòarend Glääda,  innkaafd.

Fòòa d´Kinna harred ach schunn mòòl enn halwen Wegg ginn.

Heinz Bernard

Stern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktiv

Um Doodenbed

 (Heinz Bernard)

 Horch mool Lies, die glään Glogg zingd, dad iss b´schdimmd fòòa d´ Hannes. Da Doggda un ed Ammei, d´ G´sundbeedasch wòòaren schunn beiem, ed had awwa neischd me g´nudsd. Kumma gehn graad beeden.

Ed  Lies uned Maari hann sich uff d´ Wech g´mach. Innaweechs issen da Paschdooa, dea woo in da Monschdrans ed Allahäälischd gedraa hòdd, med zween Meßdienan b´gehnd. Wie s´ bei denen wòòaren, hann d´ Meßdiena g´bimmeld, un die Zwaai hann sich g´gnied. Dann sinn s´ hinnam Paschdooa hääa gang un hann hard g´beed. Ed sinn imma mee Leid wòòad.

Da Hääa un die Meßdiena sinn ind Haus rinn bei d´ Hannes. Fòòa s´ beichden wòòara s´ schwach. A had nua noch mem Kobb „Nää“ òrra „Jòò“ g´schnabbd. Dann harra noch äämool kommzierd un da Paschdooa harrem d´ ledschd Eelung ginn. Wie da Hääja draussen wòòa, dòò harred Ammei seinem Hannes enn brennend Kerz in die s´sammeng´leeden Hänn g´schdoch. Die sollem d´ Weech ind Jenseids aleichden. Dann hammija aang´fong d´ Roosengrans s´ beeden. Nòò jeedem G´seds hann s´ iwwa d´ Hannes Weiwassa geworf.

 Iwwaräämòòl had ääna g´saad: „A iss dood.“ Jeeda harren noch äämòòl g´seend un dann simma raus.  Kurz druff harred ach schunn g´laud, dreimmòòl hinnannanna. Òòwenns simma nòmmòòl hin fòòa s´ beeden. D´ Hannes hòrren s´ geweschd, ed Doodenhemd aangedòòn un uffg´baard. Inna d´ Kobb hann sem enn g´seenden Graudwisch g´leed, iwwad G´sichd enn weiß Duuch gedeggd, d´ Hänn iwwa da Bruschd g´falld un enn Roosengrans rundsrimm gewiggeld. Rundsrimm d´ Leich hann Kerzen g´brand, hinnam Kobb harrenn Gruzifix un am Fußenn enn Weiwassakesselchin meddem Palmzweich g´schdann. D´ Uua hann s´ aang´hall, daß da Hannes nidd in seina Ruu g´schdeead wijad, un d´ Schbijel hann s´ zug´hong:g, dassa nidd d´ zwed Leich g´sidd.

Innzwischen wòòared ganz Haus voll Leid fòòa s´ beeden. D´ Schduff wòòa s´glään, iwwrall hann s´ g´huggd un g´schdann, hann vamm Hannes g´schwäds, ab un zu ach mòòl g´beed un ach dazwischen  schunn mòòl äänen gedrung:g. So wòòa dad an drei Òòwenda hinnannanna. Ganz friija hann s´ sogaa d´ Naadswach g´hall. Am dridden Daach nòò seinem Dood iss da Hannes ing´sarchd wòòad un vòòamm Haus uffg´schdelld wòòad. Da Hääa, da Kischda un d´ Meßdiena sinn kumm un hann  d´ Saarch, dea woo med Gränz un Immagriinn g´schmiggd wòòa, g´seend.

Dann hann sex gräffdija Männa d´ Sarch uff ihr Schillan g´hoof  fòòamm Hannes d´ ledschden Diensch s´ aweisen. An da Schbidds issen Meßdiena mem Greiz gang, hinnendraan da Paschdooa un da Kischda, dann iss da Saarch kumm. Direggd dahinna issed Ammei med ihren Kinnan un Vawanden gang, un dann sinn die Annan kumm. Um ganzen Weech iss g´beed wòòad. Ab un zu hann die Männa mißden d´ Sarch abschdellen fòòa sich enn biß:chin aus:s´ruun. Um Kirjuff iss da Hannes dann b´graaf wòòad. Wie da Sarch im Loch wòòa, hann d´ Leid g´seend un sinn in d´ Kirch gang. Nòòm Doodenamd sinn die Vawanden nòmmòòl uff ed Graaw fòòa s´ beeden. Danòò sinn s´ hem. Enn paa gurra Nòòban hòrren schunn nòmmòòl alles ingeraumd fòòad Imms.

So iss dad Leewen: g´bòòa, g´schbilld, g´schaffd, g´lidd, g´feijadd un g´schdòrrf.   

Stern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktiv

Uff Braudschau

(Heinz Bernard)

 Wenn nòòm Leehnausrufen dad Lehn nidd g´paßd had, dann wòòa nòòm Lehnball Schluß. Jeeda iß seina Wee gang. Wòòa awwa alles richdich, dann had ea zu seinem Mädchin g´saad: „Eich hann dich gääa!“ Wenn ed dann g´saad had: „Eich deich aach!“ dann sinn s´ „medennanna gang“. Wenn nòòa gewissen Zeid die Zwaai feschdg´schdelld hann, daß s´ s´sammen passen, dann eeaschd iss dea Buu „ind Haus gang.“ Bei seinem eeaschden B´suuch hadda g´fròòd, obbed den Alldan rechd iss. Vann jedsd aan hann die Zwaai s´sammen g´he:ad, wòòaren awwa noch nidd valoobd, dad hääschd, ea had noch nidd sein Vaschbrechen ginn. Dòòfòa wòòared noch s´ friih. Ea had jo noch mißden beid Milidääa. Vòòahääa had kaum Ääna g´heiradd. Die Drennung wòòa braggdisch enn Broobezeid.

Wenn dann d´ Soldaadenzeid rimm wòòa, un da Reserwischd hemm kumm iß, dann harra als easchded g´fròòd : „Wadd sääd ed Lisa?“ òrra Biwi, òrra wie ed g´hääschd had. Wenn dann die Alden g´saad hann: „Ma hann neischd Schlechdes vaannem g´heead. Ed had sich g´schiggd. Ma hòrren enn Aau uwed“, dann issadd b´suchen gang. Nòòa ganz kurz Zeid issa dann ind Haus vann seim Mädchin fòòa vann seinen Leiden ed „ledschd Wort s´ hollen.“ Wòòaren die medem innvaschdan, dann iss da Dach vann da Beschau feschdg´sedsd wòòad. Die beiderseidijen Eldann hann sich g´jenseidich besuchd un alles in Aauenschein g´holl. Wenn die zukinnfdijen Schwijaelldan kumm sinn vòòa alles s´ muschdan, dann iss nadierlich alles uffg´faa wòòad wadd im Haus wòòa. Ma wolld sich un sein Kinnd jo nidd blamieren. Haus un Hoof, Vieh un Schdall, Ägga un Wiesen sinn gewies wòòad un dabei b´sonnaschd Wääad g´leed wòòad uff die Aus:schdeia vann ihrem Kinnd. Wòòaren die Besucha sefridden, dann iss g´feijadd wòòad. Danòò iss da Valoobungsdach feschdg´sedsd wòòad. Da Freija iss an dem Dach med seinen Leiden in dad Haus vann seinen zukinnfdijen Schwijaeldan, woo s´ schunn awaad wòòad sinn. D´ Elldan hann ihr Innvaschdändnis nòmmòòl widdahoold, un da Buu iss bei sein Mädchin gang, haddem d´ Hand ginn un g´saad: „Eich will dich heiradden!“ Dad Mädchin saad: „Eich deich aach!“ Bei dem Handschlachharra dem Mädchin enn Gliggsdaala in d´ Hand gedriggd, un ed wòòa häälich Sidde, den Daaler als Noodgroschen uffseschbaaren. Aa harren awwa aach gleichzeidich als Simmbool fòòa sein Midgiffd iwwaginn. Die Anweesenden wòoaren Zeijen  vann dea Iwwagaab vann da Middgiffd un vamm Ehevaschbrechen. Allen zwoo Sachen wòòaren rechdsgildich un binndend. Ganz, ganz wichdich Grinn wòòaren noodwendich, fòòa dad Ehevaschbrechen nòmmòòl uffseleesen. Haud kennt ma noch den Ausdrugg „GranzGeld“. Dea schdammd aus d´:a Zeid.

Kurz Zeid schbääda sinn die Valoobden dann uffed Burjamääschda:amd gang fòòa d´ Aanschlaach s´ hollen, un am Sundach druff sinn s´ ach schunn in da Kirch ausgeruuf wòòad, un dad an drei Sundachen hinnannanna. G´naau solangg harred Uffg´bood im Kaschden òrra am „Schwarzen Breed“ g´hong:g.  Ed had ach mòòl enn Zeid ginn, dò had da Paschdòòa effendlich vann da Kanzel runna g´saad, daßed Luwiss nidd heiradden gedd, sonnan heiradden muß. Dad wòòa jo greilich.

   

Search

   

Wer besucht jetzt diese Seiten?

Aktuell sind 2109 Gäste und keine Mitglieder online

   
© Hans Günter Groß