Hlzweiler.LandkreisSaarlouis.dl.png
   
2.png
   
von-Hlzweiler.de.WorldWideWeb.dl.png
   

Da Schang.un ed Lisa

Stern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktiv

Wullewuu d´ Fragg vahaau

(Heinz Bernard)

 

„ Wullewuu  d´  Fragg vahau awwegg la Grumbaschdeeßadd?“

òrra

„Wullewuu Kardoffelsubb awwegg la Gwedschenkuchen?“

òrra

„La beff da Oggs, la vache d´ Kuu, ferm la port mach d´ Dija zu!“

so òrra äänlich hann d´ Schoolakinna iwwa d´ Schdròòß geruuf nòòm eeaschden un nòòm zweden Weldgriech. Dòò hann s´ mißden Franzeesisch leeren in da School, obb s´ wollden òrra nidd. S´ kunden noch nirremòòls richdich Deidsch. S´ wollden med den Schbrichelcha nidd ija  Schbròòchkenndnissa b´weisen, s´ wollden die vahaßden Schbròòch vann den Besaddsan vaaschen. Ija Hochdeidsch hann s´ med  Schdriemen g´schwäddsd, dad lòò wòòa Franseesisch med Schdräämen.

Ma kennd sogaa im Hochdeidschen vill franzeesisch Wärda, die woo sogaa im deidschen Duden als deidsch Wärda schden. Kään Mensch dengd me draan, woo s´ hääjakummen (z.Bsp.: Frisea, Kuddled, Badding, Buddigg usw.) Daß s´ bei uus awwa so vill vòòakummen leid dòòdraan, daß mija so nòggschd an da Grenz waannen, daß ma lang Zeid zu Frankreich un zu Lodring´n g´heead hann, daß Saaluis als franseesisch Feschdungsschdad so nòggschd leid, un daß ma zwaaimmòòl nòò d´ Griejen vann d´ Franzoosen besedsd wòòaren.

Imma iss ebbes häng´n blief, un wied so in da Mundaad iss, die nau Wärda wijaren so g´schwädsd, wied uus paßd, un manchen wijaren so vaännadd, daß ma s´ gaanimme kennd. Mija merg´n schunn ganimme, wemma enn frz. Word schwädsen.

 

Merßie, dad iss uus noch g´leifich,

sillwubble nimme graad so fill,

dusswidd dad heead ma aach noch heifich,

beim sebong wijaded schunn diffizill.

 

Mija sinn ajua, awwa nidd perfeggd,

mija parleen nidd franzeesisch, mija schwädsen Dialeggd .

Wenn dea ach scheen mellijadd iss, dad iss kään Mallääa,

mija schwedsenen segudds un schwädsenen gääa.

 

Adjess sääd ma noch un allee,

brääsend iss dad wadd mija noch saan,

wenn ach schunn vill Wärda sinn passee,

so heeren ma doch massich mommendaan.

 

Brääsend un bressieren  sinn zwaai Paa Schuh

Graad so wie andedaij un angroo.

Ei da Daus, wie iss dann dad med pikand un med  pickierd,

faschd g´naau  so wie delikaad und eschoffierd.

 

Mòòl schennen ma un fluchen, saggranunidche un saggra,

mòòl simma scharmand un ganz dußma,

degg simma konfuuß un ganz debrimmierd,

ed näggschd Mòòl ganz forsch un kurrajierd.

 

Obb mondjee  òrra  nuunidjee,

ed dämmadd uus, so pee à pee,

ob dujuua  òrra allen fingaschlang:g,

awwa vann den villen Ausdrigg wijad ma jo malaad,

òrra ääfach nua ganz grang:g.

 

Wemòòl  ebbes marood iss,

dann issed schnell kabudd,

wennnda nidd graad kommood iss,

dann issed drodsdem bong òrra gudd.

  

Wemma wiff is, gerred ääm ganz passaabel

Wea forsch iss, will absoluud ebbes hann,

iss ma schaande , dann issed schunn blamaabel,

kabaabel iss ma, wemma ebbes kann.

 

Penniebel iss dea, dea woo iss embfinndlich,

friwool issed G´jendääl davaan,

wea äädepedääde iss, dea iss bredigglich,

dea iss nimme juschd, gääf ma ääfach saan.

 

Direggdemang un juschdemang, dad iss tuddmäämschoos,

kimmd ma ebbes koomisch fòòa, dann issed kurrioos.

Exbress un exkies  dad issed sellwich,

g´naau so wie bei blimmerand un dirrmlich.

Stern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktiv

Wenn Zween sich an d´Kebb hann

(Heinz Bernard)

 

Hann Zween sich mòòl an d´ Kebb,

dann giffded nidd nua Gnebb.

S´ dachdeln sich, nussen un gnubben,

tuwagg´n, flandern, dreschen un tubben,

vasòòlen sich, vawigsen, flubben un gladschen,

vawalljan, vawammschan sich un flubben un badschen.

s´ vabimmsen sich, magaaijen, vameewelln,

beng´ln sich, vakimmeln un grinndlich sich gewweln,

s´ leddan sich, vaschwaaden un nään un puffen,

vahaauen, vabirschden un gerwen sich un gnuffen.

S´ grien ään g´schòrrd, g´leeffeld un g´laadschd

g´huschd, g´langd unen aanschdännich g´fladdschd.

s´ schlaan sich in d´ Leiskaul, grien ed Greiz ausg´hong:g,

s´ rewwedieren sich d´ Baggzenn un grien ään g´fong:g

S´ schleen sich an d´ Gewwel, an d´ Däätz, uff d´ Schniss,

machen nidd lang Bohei un G´schiss,

s´ grien ään vòòa d´ Schdia, uff d´ Gried, uff d´ Bless,

un bollieren sich g´jenseidich ija groß Fress.

S´ vaglobben sich, dass s´ d´ Eng´l im Himmel peifen heeren,

schlaan sich durch Sun un Mòònd, un lossen sich nidd schdeeren.

S´ vabollan sich, dass s´ nimme heeren un g'sinn,

draggdieren sich, dass s´ nimme wääsen, obb s´ Männjinn òrra Weibchin sinn.

S´ robben sich ausenanna, un aus ija Bään,

s´ willen sich sogaa ija Gnigg rimmdrään.

So rään wie Muuß will ääna den annan machen,

s´ heeren ga nimme uff med den schregglichen Sachen.

Geld, uus Schbròòch die had noch Safd?

Dòò schdichd in jedem Word noch Graffd.

Uff alle Fäll muß jeda saan,

s´ head sich doch manierlich aan.

Allein an diesem Beispiel erkennen wir die Vielfalt, Treffsicherheit und Aussag´­kraft unserer Mundart. Dass dies aber nicht nur ein Zufall ist, soll ein weiteres Beispiel beleg´n. Eine enorme Auswahl an Redensarten steht beispielsweise zur Verfügung, um auszudrücken

Stern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktiv

Wadd uus alles kann passieren

(Heinz Bernard)

Eich schennieren  mich faschd, awwa eich willed risgieren,

weend all den „ieren“ wäären da mich jò nidd graad maldredieren

òrra gaa masagrieren.

Da wäären doch den Saal lòò nidd demolieren un d´ Wird ruinnieren.

Eich fasuchend so s´ arrangschieren, daß dija òch dabei kannen ammisieren.

Määndenlang wòòa eich am simmilieren, wie ma dad lòò kinnd am beschden rangschieren

eich kann och jò nidd ääfach ebbes servieren, òrra och ebbes  voaparlieren.

Eich kann doch nidd ääfach mang:gieren, un lòòrimm med Ausdrigg

handieren,

dabei kinnd ich mich jò blammieren, wenn dija gääwen alles nòòkonndrollieren.

 

Zua Abweggslung mach eich awwei mòòl oone Schbrichelcha weida. Dòò hamma Wärda, die woo zweideidich sinn. Wadd kamma z.Bsp. nidd alles bollieren, also so lang reiwen bised im Hochglans schded? Dòò wäären d´ Meeweln, d´ Finnschdan, ed Audo usw. Ma kann ääm awwa ach d´ Freß bollieren. Dad had dann niggs me mädd Hochglans s´ duun, dad iss g´naau ed G´jendääl dafaan, dad G´sichd iss dann schammried un nidd bollierd. In die sellwich Reih paßd dann ach dad Word rewidieren. Wemma zuua Saag´bietszeid riwwa g´faa sinn, dann had uus in Saaburch an da Grens die Alld vamm Zoll vann Kobb bis Fuuß rewidierd. Wemma kunnd hädden wie ma gewolld hädden, dann hädden ma dea am liefschden d´ Baggzenn rewidierd. Dann hädd s´ ija Zenn kinnden numrieren. S´ hòrred greeschd Bläsija, wenn s´ beim Wisidieren äänen had kinnden kujonnieren. Sogaa dad aarem Mädchin, dad wòòa assisdierd òrra sekundierd had, un die Soldaden, die woo vòòa da Dija padrollierd sinn, die had s´ schikanierd un rumkommandierd wie Schoolakinna. Wemma dann fawidschd wòòad sinn, dann kunnd ma ruuich lammendieren òrra brillan, dann had s´ kään Pardong kand. Dad bisschin, dad wo mija an Fuddraasch bei uus hòdden iss regwirierd un konfissierd wòòad, un ma had noch missden bluuden. Wenn die nua kunnd alles dirigieren, dann wòòa die in ihrem  Medjee. Schdellen och mòòl vòòa, soon alld Tesch wääa bei och ingwaddierd. Wadd wääa dad vòòan Mallääa.

Wenn die Radikaalen, aggidierd vann den Eggsdremisden uff d´ Barrikaaden gehn fòòa  s´ demonschdrieren, dann wijad neischd me eschdamierd, dann wijad demolierd un derangjierd. Dann issed d´ heegschd Zeid, dann bressierded, daß d´ Polizei aggierd un nidd nua reagierd. Awwa, die mussen jò s´eeaschd mòòl ausballangsieren, obb s´ dad darfen òrra nidd. Zum Schluß mussen s´ dann ija aijenen Kummbels bandajieren un den annan ihren Schaaden rebbrieren. Dad scheenschde iss, daß die woo in da eeaschd Rei maschierd sinn, bei da näggschd Waal ach noch kandidieren.  

Jeds wäären da saan:“ Dad sinn doch alles deidsch Werda.“ Nää, die sinn nua ingedeidschd, kummen awwa all ausem Franzeesischen.

Stern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktiv

Uus nÒÒban

(Heinz Bernard)

 

Uusa Nòòba, dea waand wisawie,

weman g`sinn, dann saama salli.

Wija hääschd, dad iss tuddegaal,

gääf ma denen med Herr aanreden,

dad wääa schunn echd bannaal.

 

Da Scheng´l iss noch allääad un ganz mobill,

a helld alles lejääa, ed issem neischd sefill.

Ed Schanned  kann nimme so  drawalljen, ed michd sich ganz raa,

g´sundhedlich geredem graad noch so kommßi-kommßa.

 

Da Hammpidd  issen Niggudd, a iss imma am Driwwilieren,

a suchd imma enn Dischbudd, muss imma dischbuddieren,

d´ Kinna schass da vamm Drottwaa un seina Powei,

Buddell un da  Badding sinn imma dabei.

 

Stern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktiv

Uus Mamma

(Heinz Bernard)

 

Wadd muß d´ Mamma alles machen, wenn da Daach lang:g iss:

S´ michd moins d´ Kaffe un michd´n ach noch siiß,

s´  michd em Kinnd d´ Schmäären, un daan michd s´ sein Hòòa,

s´ michd d´ Ranzen ferdich, so wied imma wòòa.

s´ michd d´ Bedda, d´ Kamma, d´ Schduff,

s´ michded Essen un helld dòfòòa d´ Grummbann ruff.

S´ michd Salad, d´ Subb, ed G'miis,

un zwischendurch em Oba d´ Fiis.

S´ michd d´ Gawweln, Leffeln uff d´ Disch un d´ Tellan.

Da Mammen michd s´ alles rään, die kaaud jo nua noch uff d´ Bellan.

S´ michd ed G'scherr un dann noch d´ Kich,

michd braggdisch alles, lißd neischd iwwrich.

S´ michd alles allään, im Haus, im Schdall, in da Scheija,

enn Maad orran Gnechd, die wäären vill s´ deija.

Ed giwwen noch s´ machen dausend Sachen,

wadd gääwen ma nua òòne uus Mamma machen?

Stern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktiv

Ed Lisa kimmd nidda

(Heinz Bernard)

 Ed Lies iss nòmmòòl annaschd, ed iss in annaren Umschdänn, ed iss ball soweid, ed waad jeeden Daach uff ebbes Kläänes. In den ledschden Wuchen kunded sich enn bis:chin schoonen. Ed darf sich jò nidd fasinn (aschregg´n), sundschd bringded enn Gribbel uff d´ Weld. Wenned mòòl G´lischden had, dann grieded jeeden Wunsch afülld. Ed scheind dissmòòl enn schwääa G´buurd  s´ wijaren. Gischda iss enn Mess fòòared g´hall wòòad. Haud issed niddakumm un da Hannes iss graad bei d´ Hewammsch, ed Schdrauß Bääwel. D´ Kinna sinn ausem Haus g´schaffd wòòad, un wie s` g´fròòd hann fòòa wadd, dòò harred g´hääschd: „D´ Hewamm bringd uus een glään Kinnd, un wenned g´sid, daß schunn anna Kinna dòò sinn, dann hellded ed nòmmòòl med.“ Dòò hann s´ nadierlich g´fròòd „ Woo kummen die Kinna dann hääa?“  „ Ei ausem Roodenaggasch Burren,“ wòòa d´ Andwòrd. Schbääda naus harred dann g´hääschd: „ Da Glabbaschdorch bringd s´.“

In da Schduff, woo ed Lies im Bedd leid, brennd um Finnschda un um Naadsdischchin enn g´seenden Kerz. Die sollen d` bees Gääschda vaschaaichen. In da Kich, woo d´ ganz Famill s`sammen wòòa un g´beed had, schded um Oowen  enn grooß Dibben med Wassa un um Werdigoo in da Schduff  lein ganz frisch Diicha un dad Zeich fòòa dad Klään s´ wigg´ln. Wie d´ Hewamm kumm iss, iss s´ gleich ringang beied Lies, had sich ed aang´luud, had enn frisch Schirz vòòag´bun, had d` Aarmen ruffg´schirzd un geruuf: „ Hallen´ed waarem Wassa parad!“ Dann hamm mija in da Kich enn zeidlang neischd me g´heead un g´sinn biss iwwaräämòòl dad glään Kinnd g´schraaid had. Wie dann ed Bääwel noch d´ Schduwendiija uffg´mach un g´saad had: „ Em Lies gered gudd un den Gläänen hann da jò schunn g´héead. Ed iss alles draan, sogaa enn Gräänchin!“ – dòò wòòaren mia allöösd. Jedsd hadde Hewamm den Gläänen med luawaaremem Wassa geweschd un harren gewigGeld. Dad glään Hemdchin, enn Winndel, ed Deggelduch un d´ Nawwelbinnd wòòaren jò beihand. Im nullkommanix wòòara schdramm ing´schnierd, sogaa sein Ärmcha wòòaren med ingewiggeld,   un sein Mammen hòrren zum eeaschden Mòòl im Aarem. Ganz friia iss dann d´ Hewamm un da Pabben gleich nòò da G´buuad, schbäädschdens awwa am neggschden Daach, ind Farrhaus un hann den Gläänen dääfen g´lòss.  Da Hannes uned Lies hann  awwa Zeid bis zum näägschden Sundaach nòò da Aandachd. 

Wii sinn mia so froo, daß d´ Mammen noch im Haus iss. Die rangjierd alles un hilfd em Lies iwwa die eeaschd schwääa Daa. Dad muß sich jòò noch schoonen, un ed had ach g´nuch med dem Gläänen s´ duun. Jedesmòòl wennedenn gewigGeld hòdd, harred ed Greizzeichen iwwan g´mach un harren med Weiwassa beschbrengd. Wennedenn in d´ Wie g`leed had fòòa s´ schlòòfen, dann harredenn g´schauGeld un haddenn Liddchin g´sung: „ Schlòòf Kinndchin schlòòf, dein Pappa hiid d´ Schòòf, dein Mamma iss im Pommerland, Pommerland iss abg´brand, schlòòf Kinndchin schlòòf.“ Iwrijens, die Wie, woo dad glään Kinnd groß wòòad iss, die darf ma nidd vakääfen, sunschd giffd ma`d Gligg ausem Haus. D´ Fawandschafd, d´ Nòòbaschafd un d´  Freindschafd kummen den Gläänen  beguudachden un wijaren nimme ferdich med ihren Loobschbrichelcha:  „ Sein Pabben g´hauds un g´schbauds! – A gleichd seinem Pabben wie ausem G´sichd raus g´schnied! - Dea gleichd seina Mammen uwed Hòòa! – Dad iss sein zwed Mammen! - A had d´ Aauen vann seinem Großpabben! – un bring´n em Lies enn paa Gläänichkädden mädd, määschdens enn Tiidchin Kaffee òrra Zugga òrra manchmòòl enn Geldschdiggchin fòòa dad glään Häädenkinnd, wie ma die Kinna, die woo noch nidd gedääfd wòòaren, g´nannd had.

Da Padd wòòa da Schwòòa Nigg´l un d´ Good wòòa d´ Schweschda vann da Mamma. So wòòared schunn all sei Leewen, Padd un Good schdammen aus da näggschd Vawandschafd. Ma had schunn uffg´paßt, weema g´holl had. Ma wòòa jò da Ansichd, daß dad Kinnd em Padd òrra da Good nòòschled.     

   

Search

   

Wer besucht jetzt diese Seiten?

Aktuell sind 2644 Gäste und keine Mitglieder online

   
© Hans Günter Groß